Үндсэн хуулиа "уландаа гишгэв үү" энэ төр...

Монгол Улсын Үндсэн хуульд “Хүнийг нас хүйс, нийгмийн гарал, байдал, хөрөнгө чинээгээр нь ялгаварлан гадуурхаж үл болно” хэмээн заасан байдаг. “Эцэг” хуульд маань ийн тунхаглаж. Тодоос тодоор. Цагаан дээр хараар.
Гэтэл “гэм нүгэлд гаршсан” эрх баригчид маань үүнийг үл тоож, Үндсэн хуулиа, хүний эрхтэй хамт уландаа гишгэж байх шиг. Үрсээ, ирээдүйгээ “адлаж” байна. “Хүүхдийн мөнгө” нэртэй хэдэн төгрөгөө эцэг, эхийнх нь хөрөнгө, чинээ, нийгмийн байдлыг харгалзан олгох гэнэ. Хөөрхөн ч юмаа даа. Хөгтэй юм.
МАНгаруудын энэ “тэнэглэлээр” бол улсын хэмжээнд байгаа 0-18 насны хүүхдийн 91 хувь нь “зуун цаастай золгоно”. Үлдсэн 9 хувь нь “зуурдын тавилангаа” эдэлж, шударга бусын “золиос” болно. Гэр бүл нь гурван саяаас дээш орлогтой учир гэмгүй үрс ийн хохирч байгаа хэрэг. Эцэг, эхдээ гомдох уу, эрхт төрдөө гомдох уу. Ээ дээ тун хэцүү. Ийм л “бантан буцлаад” байна даа...
За яах вэ. Хүлээн зөвшөөрье. Ингээд л явъя гэв. Иргэд хүлцэв. Эрхээ умартав. Гэтэл болсонгүй ээ. Өнөөх “бантан” нь буцлан, буцалсаар “жанхуу” болж хувирах шиг боллоо...
Цахим үндэстэн болж байгаа учир төрийн “ивээлд” хамрагдах хүүхдүүдийн мэдээллийг цахимжуулж, И-Монгол системд нэгтгээтэхсэн. Тун зүйтэй ажил шиг ухагдав. Иргэд ч ам сайтай байлаа. Гэтэл хачир дээрээ худлаа байж. Хачин хэрэг мандаж байна цаана чинь.
Энэ сарын 16-наас айл, өрхүүд Хүүхдийн мөнгөнд хамрагдсан эсэхээ И-Монгол, И-Халамж системээр дамжуулан шалгаж эхэлсэн. Эндээс л бүх но “ургав”.
Хүүхэдгүй өрхүүдийг хүүхэдтэй, хоёр, гурван хүүхэдтэй айлыг хүүхэдгүй хэмээн системд бүртгэж. Бүр өнөө маргаашаа “яая даа” хэмээн аргацааж яваа айлуудыг “асар баяны” тоонд ч оруулчихсан байна гэнэ. Үүгээр ч зогсохгүй. Асуудлууд ар араасаа ундарсаар. Ард түмэн бухимдсаар...
Холбогдох албаныхан нь тайлбар мэдээлэл хийсэн. “Тоомжиргүй л” байна билээ. Алдааг иргэд рүүгээ “бухах” янзтай. Аргална. Болно. Бүтнэ. Хамтаараа шийднэ гэв. Анх удаагаа хийж байгаа ажил тул “алдах эрхтэй” шахуу юм ярив. Ай даа. Дасал болсон “аргацаах” дүр зураг нь. Даанч олон “давтах” юм даа эд.
Ер нь “Цахимжина” гэх мөрөөдөл биднээс холуур юм шиг. Цаасныхаа учрыг олж байвал л “барав” бололтой. Тэрбум, тэрбумаар хөрөнгө зарсан ч тусыг олсонгүй. Тэвдүүлж байна даа ёстой.
Улсын нэгдсэн статистик мэдээлэл ч алдаатай байна. Үзлээ. Харлаа. Урьдаар үүнийгээ л цэгцэлчих хэрэгтэй. Тэгээд “тэнгэрийн мөрөөдөл хэлхье”. Тэр нь өлзийтэй.
Өчүүхэн халамжийн төлөө “сүр бадруулаа” гэж зарим нь хийрхэх. Өчүүхэн биш юм. Үүгээр амь зуудаг өрхүүд өчнөөнөөрөө бий. Өнөөдрийн өнгө ийм л байна. Арга байхгүй. Өөд нь татаж чаддаггүй юмаа гэхэд “өгч” чаддаг төр байгаасай. Үүнийг л хүснэм. Бусдаар ч дүүрч...
Хуулиа “хууль биш”, хүнээ “хүн биш” гэж үзэж байна энэ төр. Худлаа байгаасай. Зүүд байгаасай. Зөв шийдвэр гаргаасай...
Д.Сүрэн
Sanuulga.mn